Antwerpen een kernenergievrije gemeente, zeker na Doel 1?

Gemeenteraad Antwerpen - Actie 2 mei 2018

Gemeenteraad Antwerpen – Actie 2 mei 2018

Op woensdag 2 mei houden actievoerders een actie aan de gemeenteraad van Antwerpen. Enkele partijen hadden voorheen aan de gemeenteraad een tussenkomst gevraagd voor de verdediging van hun charter. Dit charter roept op geen nucleaire stroom af te nemen in de gemeente, maar zich toe te leggen op de verdere uitbouw van hernieuwbare energie. De actievoerders delen ook het charter uit aan gemeenteraadsleden, en verzoeken om het charter mee te ondersteunen. Deze actie vindt plaats kort nadat bekend werd gemaakt – vijf dagen na de start van de feiten ! – dat er een ernstig incident gebeurde met een lekkend noodkoelcircuit in de oudste kernreactor van België, namelijk Doel 1. 

Politici leggen het charter ‘kernenergievrije gemeente’ voor aan de gemeenteraad

Op 2 mei leggen drie partijen een tussenkomst voor aan de gemeenteraadszitting. Daarin vragen ze aan de gemeenteraad om steun te verlenen aan de doelen vervat in dat charter. Het gaat om een aantal algemene steunverklaringen, zoals het respect voor een kernstop en de onmiddellijke sluiting van Doel 3 en Tihange 2. Ook vraagt het charter om aandacht te hebben voor een sociaal rechtvaardige overgang naar hernieuwbare energie. Daarnaast gaat het om concrete vragen, door het nemen van gemeentelijke initiatieven. Dat gaat van concrete maatregelen om hernieuwbare energie te helpen uitbouwen, tot maatregelen van bewustmaking en bescherming van de bevolking tegen een kernongeval.

Wat na het ernstige incident in Doel 1?

Vorige week zaterdag werd plots bekend – vijf dagen nadat de feiten begonnen! – dat er een verontrustende lek was in het noodkoelcircuit. Uit de bekend gemaakte gegevens zou het gaan om een leiding van dit noodkoelcircuit. Hieruit lekte, volgens een bericht van de VRT van 28 april, ongeveer 4 liter per minuut (dat is bijna 6 ton per dag). Het incident werd door het FANC en Electrabel afgedaan als zonder gevaar voor de omgeving. Zelfs als dit waar zou zijn voor het huidige incident zelf, blijft dit een ernstig te nemen incident. Het gaat om een essentiële veiligheidsvoorziening. Wanneer treedt deze in werking? Ze dient om bij zeer ernstige voorvallen, waarbij de reactor ongecontroleerd dreigt te verhitten, en de koeling faalt, noodkoeling aan te brengen. In die omstandigheden wordt koud water versneld ingepompt in het opgehitte en steeds warmer wordende reactorvat. Dit betekent dat er op dat moment zeer grote warmtespanningen optreden binnenin het reactorvat – maar evengoed in de (nu lekkende) leidingen die koud water aanvoeren naar een omgeving met oververhit water onder zeer hoge druk. Wat gebeurt er dan met verouderende en verouderde noodleidingen? Gaan zij op dat moment de spanning aankunnen? Of gaan ze harder lekken, of erger nog, breken? De lek nu wijst mogelijks op veroudering. En dan kan ze een symptoom zijn dat men “leak before break” noemt, namelijk een lek voor een breuk. Men kan een stuk leiding herstellen en zelfs vervangen. Maar is ze niet slechts symptoom van een veel ernstiger toestand van onbetrouwbaar geworden veroudering binnen een reactor dat reeds in zijn tweede verlening van tien jaar gesukkeld is? En wie zegt dat een volgend “incident” – zoals dit nu veel te onschuldig en minimalistisch genoemd wordt – niet meteen een breuk is, zonder nieuwe voorafgaande lek als waarschuwing? Dat het mogelijk is, bewijst een vroeger incident in de Finse kerncentrale Loviisa, waar ook een breuk in een leiding gebeurde zonder voorafgaande lek. Wat zijn dan de gevolgen als het om een leidingbreuk gaat in dit soort noodkoelcircuit?

 Antwerpen, wereldstad en wereldhaven vlakbij Doel

De gevolgen voor een wereldstad als Antwerpen zijn niet te overzien. Antwerpen en ruime omgeving tellen ongeveer één miljoen inwoners. Vele tienduizenden uit Berendrecht, Zandvliet, Lillo, Beveren, Kapellen, Ekeren,… wonen op slechts enkele kilometers van de kerncentrale van Doel. De Grote markt ligt op 12 km van Doel. Andere steden zoals Sint Niklaas, Bergen op Zoom, Roosendaal, Breda, Lier en zelfs Mechelen liggen binnen of flirten met de grens van 30 km. En een belangrijk deel van het grootste petrochemische complex van Europa in Antwerpen (rechteroever) en Beveren (linkeroever) is ook niet verder verwijderd dan een paar kilometer van vier kernreactoren. Een nucleaire nachtmerrie zou onvoorstelbare gevolgen kunnen hebben voor Antwerpen en haar haven. Boven de zeer grote menselijke miserie, zou zulke ramp economisch hallucinant omvangrijk kunnen zijn. Met een totale schade die kan oplopen tot meer dan driemaal het Belgische BBP, zou dit een aderlating betekenen dat België erg moeilijk te boven kan komen, wanneer tegelijk het centrum met de meeste toegevoegde industriële meerwaarde voor tientallen jaren of definitief plat zou liggen.

Kernenergie is toch een federale materie?

Sommigen redeneren echter dat gemeenten weinig zeggenschap hebben over kernenergie, omdat het niet tot hun bevoegdheidsdomein behoort. Alhoewel dit formeel gezien waar is, heeft de gemeente vele hefbomen in handen om op haar niveau mee het verschil te maken, zodat kernenergie des te sneller overbodig kan worden. Als het er op aankomt om windmolens in te planten of zonnepanelen op daken te leggen, beschikt een stad en een gemeente over belangrijke troeven. Het zijn de daken van de huizen van haar inwoners of van de gebouwen van bedrijven op haar grondgebied, waar vele zonnepanelen op geplaatst kunnen worden. Het is op haar grondgebied dat windmolens ingeplant kunnen worden. Gemeenten kunnen hun inwoners en bedrijven aanmoedigen en aanzetten tot rationeel energieverbruik. Ze kan ook coöperatieve of gemeentelijke initiatieven ondersteunen of nemen. En ze kan haar energieleverancier kernenergievrij kiezen, om zo via de vraagzijde de druk op kernenergieproducenten te verhogen, om hen te doen stoppen met nucleaire energie. Zo heeft Merksplas nog steeds een energiebedrijf op gemeentelijk niveau, namelijk EBEM. Waarom zou Antwerpen dat niet kunnen doen?

Wat met de oude en gescheurde kernreactoren?

Doel 1 en Doel 2 zijn samen met Tihange 1, de oudste kernreactoren van België, en zitten in hun tweede verlengperiode van 10 jaar. Daarnaast zijn er Doel 3 en Tihange 2, elk met duizenden scheurtjes of scheuren in hun reactorvat. Ook de minst oude reactoren van Doel 4 en Tihange 3 zijn, zoals Doel 3 en Tihange 2, met tien jaar verlengd. De incidenten en ongevallen in de verschillende reactoren en de langere dan geplande stilstanden wijzen alle op een fundamenteel probleem: veilige en betrouwbare kernenergie bestaat niet. Omwille van de volksgezondheid, en ter wille van een duurzame economische toekomst, dienen de kernreactoren snel te sluiten. Ook in Duitsland, Nederland en elders groeit het verzet tegen deze energievorm van het verleden. Duitse organisaties en politici verzetten zich niet alleen tegen de kernreactoren in België – ze verzetten zich ook tegen de eigen kerninstallaties, of het nu om kernreactoren gaat, of om bedrijven die verrijkt uranium (Gronau) en kernbrandstofstaven (Lingen) aanmaken. Als België echt grondig en snel een energietransitie wil maken naar hernieuwbare energie, dan is er geen plaats voor kernenergie. Het staat bovendien de ontwikkeling van hernieuwbare energie al jarenlang in de weg. De kernstop moet gerespecteerd worden, met een onmiddellijke sluiting van alle gebrekkige en haperende reactoren. De werknemers uit de kerncentrales dienen met respect een perspectief aangeboden te worden binnen en rondom hun huidige bedrijf, waarbij zijzelf en hun vakbonden berokken dienen te worden.

Marc Alexander, 11 maart beweging, woensdag 2 mei

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *